Sık Sorulan Sorular

Proktoloji, makat ve çevresindeki hastalıkların tanı ve tedavisi ile ilgilenen tıp dalıdır. Hemoroid, fissür, fistül, apse ve kıl dönmesi gibi hastalıklar proktolojinin kapsamındadır.

Kolorektal cerrahi, kalın bağırsak (kolon), rektum ve anal bölge hastalıklarının cerrahi tedavisini kapsayan uzmanlık alanıdır.

Anal fissür, trombozlu hemoroid, anal apse, kıl dönmesi ve daha nadir nedenler makat ağrısına yol açabilir.

Muayene mümkün olduğunca nazik ve dikkatli yapılır. Şiddetli ağrı durumunda muayene anestezi altında gerçekleştirilebilir.

Bol miktarda parlak kırmızı veya koyu kanama, baş dönmesi, halsizlik, çarpıntı, karın ağrısı, ateş, kilo kaybı veya bağırsak alışkanlığında belirgin değişiklik eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Az miktarda tekrarlayan kanamalar da mutlaka değerlendirilmelidir; tanı ve tedavi muayene sonrasında bireysel olarak belirlenir.

Kabızlık, uzun süre ıkınma, hareketsiz yaşam, gebelik ve genetik yatkınlık başlıca nedenlerdir.

Erken evre hemoroidlerde diyet düzenlemesi, lif takviyesi ve topikal tedaviler yeterli olabilir.

İşlem anestezi altında yapıldığından işlem sırasında ağrı beklenmez; ancak ağrı algısı kişiden kişiye değişir ve işlem sonrası dönemde bir miktar ağrı görülebilir. Çoğu hastada ağrı hafif düzeyde bildirilir ve ağrı yönetimi kişiye göre planlanır.

Yaşam tarzı değişiklikleri ile tekrarlama riski azaltılabilir. Ancak risk faktörleri devam ederse tekrarlama olasılığı mevcuttur.

Anal fissürde ağrı tipik olarak dışkılama sırasında keskin ve kesici olup sonrasında bir süre daha devam edebilir; genellikle az miktarda parlak kırmızı kan eşlik eder. Hemoroid ağrısı çoğunlukla daha hafiftir; ancak dış hemoroid trombozunda ani, şiddetli ve şişlikle birlikte olabilir. Kesin ayrım muayene ile yapılır.

Hayır. Lazer destekli yöntemler (örn. LHP, FiLaC) seçilmiş hastalarda düşünülebilir; ancak uygunluk hastalığın evresi, anatomisi, eşlik eden bulgular ve genel sağlık durumuna göre değişir. Bazı hastalarda konservatif tedavi, ofis prosedürleri veya klasik cerrahi daha uygun olabilir. Yöntem tercihi kişiye özel değerlendirme sonrası yapılır.

Hayır. Lazer hemoroidoplasti (LHP) seçilmiş hastalarda, özellikle belirli evrelerdeki iç hemoroidlerde değerlendirilebilen seçeneklerden biridir. Erken evrelerde beslenme düzenlemesi, lif desteği ve ofis prosedürleri yeterli olabilir; ileri evre, belirgin dış bileşen veya nüks eden olgularda klasik cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Hiçbir yöntem her evrede otomatik olarak üstün değildir; karar evre, anatomi ve yakınmalara göre verilir.

Akut fissürlerin bir kısmı uygun beslenme ve hijyen ile iyileşebilir. Kronik fissürlerde tedavi gerekir.

Sfinkterotomi deneyimli ellerde güvenli bir işlemdir. Komplikasyon oranı düşüktür.

Genellikle 6-8 haftayı aşan kronik fissürde, yaşam tarzı düzenlemeleri ve topikal tedavi ile yeterli yanıt alınamayan uygun hastalarda değerlendirilir. Gaz veya dışkı kontrolünde güçlük, doğum ya da önceki anal cerrahi öyküsü gibi durumlarda karar daha dikkatli verilir; uygunluk muayene ile belirlenir.

Etki kademeli olarak ortaya çıkar ve geçicidir; başlama zamanı ile süresi kişiden kişiye değişir. Güncel kılavuzlarda standart doz ve enjeksiyon tekniği konusunda görüş birliği bulunmadığı için herkes için geçerli kesin bir süre vermek doğru olmaz.

Gerekebilir. Etki geçici olduğu için bir bölüm hastada yakınmalar tekrarlayabilir; bu durumda topikal tedavinin sürdürülmesi, tekrar enjeksiyon veya cerrahi değerlendirme seçenekleri birlikte ele alınır. Karşılaştırmalı çalışmalarda cerrahi iyileşme oranları daha yüksek bildirilse de risk profili farklıdır.

Anal fistül tedavisinde genellikle cerrahi yaklaşım gerekir; uygun yöntem muayene sonrası belirlenir.

Sfinkter koruyucu teknikler bu riski azaltmayı amaçlar; ancak hiçbir yöntemde kontinans sonucu garanti edilemez. Risk; fistülün tipi, sfinkter kaslarıyla ilişkisi, önceki girişimler ve seçilen yönteme göre değişir. Yöntem seçimi bu denge gözetilerek kişiye özel yapılır.

Kriptoglandüler kökenli anal fistüllerin büyük bölümü kalıcı olarak kendiliğinden kapanmaz; akıntı ve şişlik atakları tekrarlayabilir. Uygun tedavi seçimi (drenaj, seton, sfinkter koruyucu yöntemler vb.) muayene, gerektiğinde MR ve altta yatan hastalıkların değerlendirmesi sonrasında hekimle birlikte belirlenir.

Evet, gelişebilir. Perianal apse drene edildikten sonra bir bölümünde apsenin kaynaklandığı kanal kapanmaz ve zamanla anal fistüle dönüşebilir. Yayımlanan serilerde bu oran yaklaşık üçte bir düzeyinde bildirilmektedir; kesin oran apsenin yerleşimine ve altta yatan hastalıklara göre değişir. Drenaj sonrası aylar içinde tekrarlayan akıntı, ıslaklık, nokta şeklinde bir açıklık veya yinelenen şişlik-ağrı atakları fistül gelişimini düşündürür ve değerlendirme gerektirir.

Seton, fistül kanalından geçirilen ince bir bağdır. İki temel amacı vardır: drenajın sürekliliğini sağlayarak iltihabın tekrarlamasını azaltmak (gevşek/drene edici seton) ve bazı olgularda kanalın kademeli olarak yönetilmesine imkân vermek. Kalış süresi fistülün tipine, iltihabın kontrol altına alınmasına ve planlanan sonraki adıma göre değişir; genellikle haftalar ile birkaç ay arasındadır. Süre kişiye özeldir ve takip muayeneleriyle belirlenir.

Hayır. Lazerle fistül kapatma (FiLaC) sfinkter koruyucu yöntemlerden biridir ve seçilmiş olgularda düşünülebilir. Uygunluk; kanalın uzunluğu ve seyri, yan kanalların varlığı, aktif apse olup olmadığı, daha önce uygulanan girişimler ve Crohn hastalığı gibi altta yatan durumlara göre değişir. Bazı hastalarda fistülotomi, LIFT veya flep teknikleri daha uygun olabilir. Yöntem seçimi muayene ve gerektiğinde MR sonrası hekimle birlikte yapılır.

Akut dönemde antibiyotik ve drenaj geçici rahatlama sağlayabilir. Kronik sinüste genellikle cerrahi gerekir.

SiLaC, seçilmiş olgularda (sınırlı ve kısa kanallı, aktif apsesi olmayan hastalık) değerlendirilebilen minimal invaziv bir seçenektir. Yayımlanan serilerde iyileşme oranları hasta seçimine göre değişkenlik gösterir; hiçbir yöntem nüksü tamamen ortadan kaldırmaz. Uygunluk muayene ile belirlenir.

Hijyen önlemleri, epilasyon ve kilo kontrolü ile tekrarlama riski azaltılabilir.

Kıl dönmesi (pilonidal sinüs), kuyruk sokumu bölgesinde deri altında bir tünel içinde kıl ve doku artıklarının birikmesiyle gelişen kronik bir sinüs hastalığıdır. Kılların cilt çatlağına düşmesi ve sürtünmenin etkisiyle cilt altına ilerlemesi temel mekanizmadır. Sert kıl yapısı, uzun süre oturma, aşırı terleme, fazla kilo ve aile öyküsü risk artırıcı faktörler arasındadır.

Sinüs kanalı temizlendikten sonra ince bir lazer fiberi kanal içine yerleştirilir ve kontrollü lazer enerjisi ile kanalın duvarında büzüşme ve kapanma sağlanmaya çalışılır. İşlem çoğunlukla günübirlik olarak, uygun anestezi altında planlanır.

Yayımlanan seriler; uygun olgularda daha küçük kesi, daha az doku müdahalesi, ameliyat sonrası daha az bildirilen ağrı, günlük yaşama ve işe daha hızlı dönüş ile daha sınırlı yara bakımı yükünü öne çıkarmaktadır. Ancak bu avantajlar her hastada aynı düzeyde geçerli olmayabilir ve yöntem seçimi bireyseldir.

Hiçbir yöntemde nüks tamamen sıfırlanamaz. Uygulanan yöntem kadar hijyen, kıl kontrolü (uygun olgularda lazer epilasyon), kilo kontrolü ve uzun süre oturma gibi alışkanlıklar da belirleyicidir. Düzenli takip nüks riskini azaltmaya yardımcı olur.

Aktif, drene edilmemiş büyük apselerde öncelik enfeksiyonun kontrol altına alınması ve drenajdır. Kalıcı lazer tedavisi çoğu olguda akut süreç yönetildikten sonra planlanır.

Lazerle sinüs kapatma (SiLaC), sınırlı sayıda ve kısa kanallı, aktif apsesi drene edilmiş, yaygın olmayan pilonidal hastalıkta düşünülebilen minimal invaziv seçeneklerden biridir. Buna karşılık geniş sinüs ağı, çok sayıda yan açıklık, tekrarlayan hastalık veya belirgin doku kaybı olan olgularda eksizyon ve flep teknikleri (Limberg, Karydakis) gibi cerrahi yaklaşımlar gerekebilir. Nüks hiçbir yöntemde tamamen ortadan kalkmaz; hijyen ve kıl kontrolü de sonucu etkiler.

Kolonoskopi genellikle sedasyon altında yapılır; sedasyon ağrı ve rahatsızlık hissini belirgin şekilde azaltır, ancak tamamen sıfır rahatsızlık garanti edilemez. İşlem sırasında veya sonrasında hafif gaz sancısı ve şişkinlik hissedilebilir; bu yakınmalar çoğunlukla kısa sürede geriler.

Genellikle 20-40 dakika sürer.

Bağırsak hazırlığı yeterli ve bulgular tamamen normal olan ortalama riskli kişilerde sık kullanılan aralık 10 yıldır; ancak bu süre hazırlık kalitesi, saptanan polip sayısı-tipi, aile öyküsü ve kişisel risk faktörlerine göre kısalabilir. Sizin için uygun takip aralığı işlem sonrası bulgulara göre hekiminizce belirlenir.

Sedasyon etkisi birkaç saat sürer. Aynı gün eve gidebilirsiniz ancak araç kullanmamanız önerilir.

Güncel kılavuzlar ortalama riskli bireylerde kolorektal kanser taramasının genellikle 45 yaş civarında başlamasını önerir. Ailede kolorektal kanser veya polip öyküsü, iltihabi bağırsak hastalığı, açıklanamayan rektal kanama, dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik, kansızlık veya istemsiz kilo kaybı varsa daha erken kolonoskopi düşünülebilir. Karar bireysel risk ve muayene bulgularına göre verilir.

Bağırsak temizliğinin yeterli olmaması, kalın bağırsak yüzeyinin bir bölümünün görülememesine yol açar. Bu durumda küçük polipler ve erken lezyonlar gözden kaçabilir, işlem yarıda kalabilir veya kısa süre içinde tekrarlanması gerekebilir. Hazırlık talimatlarına (verilen solüsyonun zamanında ve tam alınması, sıvı alımı, diyet ve ilaç düzenlemeleri) uyulması, işlemin tanısal değerini doğrudan artırır. Kullandığınız ilaçları önceden hekiminize bildirmeniz önemlidir.

FIT, dışkıda gözle görülmeyen kanı araştıran, evde uygulanabilen ve girişimsel olmayan bir tarama testidir; genellikle yılda bir tekrarlanır. Kolonoskopi ise kalın bağırsağın doğrudan görüntülenmesini sağlar; şüpheli alandan biyopsi alınabilir ve uygun polipler aynı işlemde çıkarılabilir. FIT polipleri doğrudan göstermez; kolonoskopi hem tarama hem tanı, bazı durumlarda tedavi edici işlemdir. Hangi testin uygun olduğu kişisel risk ve tercihle birlikte hekimle değerlendirilir.

Pozitif dışkı testi tek başına kanser tanısı koymaz; ancak değerlendirmenin kolonoskopi ile tamamlanması gerekir. Testin tekrarı veya beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Kolonoskopi, kanamanın kaynağını (polip, hemoroid, iltihabi değişiklik veya daha nadiren kitle) doğrudan gösterir ve gerektiğinde aynı işlemde tedaviye imkân verir.

Çıkarılan her polip patolojiye gönderilir. Kontrol kolonoskopisinin zamanı; polip tipi, boyutu, sayısı, çıkarılma bütünlüğü ve bağırsak hazırlığının kalitesine göre kılavuz temelli belirlenir. Tek bir standart aralık yoktur; kişisel takip aralığınız raporunuza göre hekiminizce belirlenir.

Hayır. Hiçbir ilacı kendi kendinize kesmeyin veya dozunu değiştirmeyin. Kan sulandırıcının erken kesilmesi pıhtı riskini artırabilir; GLP-1 ilaçları ise mide boşalmasını yavaşlatarak anestezi planını etkileyebilir. Her iki ilaç grubunda da plan; işlemi yapan ekip, anestezi ekibi ve ilacı yazan hekim tarafından kişiye özel yapılır. İlaçlarınızı randevu aşamasında bildirin.

Düzenli tarama kolonoskopisi ile poliplerin erken aşamada çıkarılması kanser gelişimini büyük ölçüde önleyebilir.

American Cancer Society'nin 27 Mayıs 2026 tarihinde güncellenen kılavuzunda, ortalama riskli kişilerde kolorektal kanser taramasının 45 yaşında başlaması önerilmektedir. Tarama 45-75 yaş arasında düzenli olarak sürdürülür; 76-85 yaş arasında karar kişinin genel sağlık durumu, yaşam beklentisi ve tercihleriyle birlikte bireyselleştirilir; 85 yaş üzerinde tarama genellikle önerilmez. Türkiye'deki ulusal tarama programının yaş aralığı ve yöntemleri farklı olabilir; ayrıca kişisel risk durumu bu yaşları değiştirebilir. Bu nedenle sizin için uygun başlangıç yaşı hekim değerlendirmesiyle belirlenmelidir.

Erken evrede yakalanan kolorektal kanser yüksek oranda tedavi edilebilir.

Hayır. Hemoroid en sık nedendir, ancak anal fissür, polip, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser de makattan kanama yapabilir. Kanamanın yalnızca hemoroide bağlandığı durumlarda başka bir neden gözden kaçabilir. Kanama tekrarlıyorsa, 45 yaş üzerinde yeni başladıysa, dışkılama alışkanlığında değişiklik, kansızlık, istemsiz kilo kaybı veya ailede kolorektal kanser öyküsü eşlik ediyorsa kolonoskopi gündeme gelir. Karar; muayene bulguları, yaş ve kişisel risk birlikte değerlendirilerek verilir.

Evet, değişebilir. Birinci derece akrabada kolorektal kanser veya ileri polip öyküsü olan kişilerde tarama genellikle daha erken başlatılır ve daha sık aralıklarla sürdürülür. Sık kullanılan yaklaşım; ailedeki en genç tanı yaşından yaklaşık 10 yıl önce ya da 40 yaşta, hangisi önce geliyorsa o zaman kolonoskopi ile başlamaktır. Lynch sendromu gibi kalıtsal sendromlarda program tamamen farklıdır. Kesin plan, aile öyküsünün ayrıntısına göre hekimle birlikte belirlenir.

Birkaç haftayı aşan kabızlık-ishal değişimi, dışkı kalibresinde incelme, açıklanamayan kilo kaybı, süregelen halsizlik ya da nedeni bilinmeyen demir eksikliği anemisi tek başına da olsa değerlendirilmelidir. Bu bulgular çoğu zaman iyi huylu nedenlere bağlıdır; ancak kalın bağırsak kaynaklı gizli kanama veya kitle gibi durumların dışlanması gerekir. Değerlendirme genellikle muayene ve kan tetkikleriyle başlar, gerekli görüldüğünde kolonoskopi ile sürdürülür.

Divertiküloz, kalın bağırsak duvarındaki küçük keselerin (divertiküllerin) varlığıdır ve çoğunlukla belirti vermez; sıklıkla kolonoskopi veya tomografide tesadüfen saptanır. Divertikülit ise bu keselerden birinin iltihaplanmasıdır; karnın sol alt bölgesinde ağrı ve ateşle seyreder, değerlendirme gerektirir.

Karnın tamamına yayılan ve dokunmakla şiddetlenen ağrı, yüksek ateş ve titreme, kusma ile birlikte gaz-dışkı çıkışının durması, makattan bol miktarda kanama veya genel durumda hızlı bozulma acil değerlendirme gerektirir. Bu bulgular apse, delinme gibi komplike divertikülit tablolarına işaret edebilir; 112 veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Değerlendirme ayrıntılı öykü ve makat muayenesiyle başlar; şikâyetin sıklığı ve tipi (gaz, sıvı, katı) kayıt altına alınır. Gerekli görüldüğünde anorektal manometri sfinkter basınçlarını ve duyuyu, endoanal ultrasonografi veya pelvik MR sfinkter bütünlüğünü, defekografi ise boşaltım mekaniğini gösterebilir. Bazı hastalarda pudendal sinir değerlendirmesi ya da kolonoskopi eklenebilir. Hangi testlerin gerektiği kişiye göre değişir.

Ameliyat öncesi hazırlık talimatları hekiminiz tarafından verilecektir. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız mutlaka belirtin.

İşlemin türüne göre aynı gün taburculuktan birkaç güne kadar değişir.

Yapılan işleme göre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişir. Hekiminiz size özel bilgi verecektir.